12 апреля, 2026 - 09:55
Отарланы Дарина, Кючменланы Керимни къызы, «РусГидро» обществону республикада бёлюмюнде юрисконсульт болуп ишлейди. Аны бла бирге ол артыкъда жууаплы жумушну тамамлайды – юй башчысы бла бирге беш сабийни ёсдюреди – юч жашны бла эки къызны. Былтырны ахырында уа Дарина Керимовна, Правительствону юйюне чакъырылып, регионну башчысыны къолундан «Ана махтаулукъ» майдалны алгъанды. Биз аны бла ушагъыбызны да бу саугъадан башлагъанбыз.
- Дарина Керимовна, «Ана махтаулукъну» майдалы сизге къаллай магъананы тутады?
- Ол кюнню жашаууму ахырына дери унутурукъ тюйюлме. Аллай бир сезим бар эди жюрегимде: кёлюм кётюрюлгенди, саугъалау къууанчлы халда бардырылгъаны, тиширыулагъа быллай даражада эс бурулгъаны учундургъанды. Битеу бу жумушла ананы къыйынына берилген багъаны кёргюзтедиле. Аны бла бирге майдал манга уллу жууаплылыкъды. Сабийлени ёсдюргенде, юйретгенде къырал берген сый-намысха келиширге керекме, деп келеди эсиме.
- Окъуучуланы юйюрюгюз бла танышдырсакъ, тюз болур.
- Юй башчыдан башлайыкъ. Тенгиз Къурманович къыралны сейирлерин сакълайды, ол прокуратураны органларында ишлегенли 20 жылдан аслам озгъанды. Кёп жылланы Иванов, ызы бла Москва областьлада ишлегенди, шёндю Чегем районну прокуроруну орунбасарыды.
Бизни халкъда эр кишини, атаны намысы не заманда да бийикде болгъанды, сабийлени анга юйретирге кюрешеме. Атаны сёзю даулашсыз, дауурсуз толтурулады. Юйюрню ауурлугъу, жууаплылыкъ да анга жетеди, мен, сабийле да аны кючюн сезебиз, ол бизге ышаннгылылыкъ береди.
Сабийлени юслеринден айтханда, тамата къыз Бэлла КъМКъУ-ну медицина факультетини 4-чю курсуну студентиди. Школну алтын майдалгъа тауусханды, Бир къырал экзаменни жетишимли берип, эсеплеге кёре тизмени аллына чыгъып, бюджет жерге киргенди. Омар юридический факультетни 1-чи курсуну студентиди. Мени къууандыргъан ышаны – ол игиликни, ахшылыкъны кёреди, дуниягъа, адамлагъа ачыкъ жюреги бла къарайды. Ол юйде, арбазда да болушлукъчубузду, къолу неге да ушайды. Сабийни, бютюнда жашны, ишлерге юйретирге керекди.
Ючюнчюсю Алан 8-чи классда окъуйду. Хар сабий да кесича энчиди, жашаугъа, дуниягъа, заманнга да къарамлары башхады. Алан бизнесменча сагъыш этеди, проектлери барды. Мен акъыл этгенден, сабийни муратларына жетерча, итиниулюгюне болушургъа керекди. Кичиле эгизледиле – Адам бла Жанна. Ала 3-чю классда окъуйдула, жетишимли болургъа кюрешедиле.
Мен «РусГидрода» юрисконсультма. Ол уллу компанияладан бириди, халкъны ток бла жалчытхан бла бирге регионну жамауат жашаууна къатышады, социал жумушлагъа энчи эс бурады. Мен а праволу документлени, келишимлени хазырларгъа жууаплыма.
- Сиз энтта жаш тиширыусуз, сабийле уа – уллула. Баям, юйдегили эртте болгъансыз. Сиз акъыл этгенден, юйюрню къаллай жыл санда къурагъан тюздю?
- Бу соруугъа жууап берген къыйынды. Манга – 21, эриме уа 23 жыл толгъанда къурагъанбыз юйюр. Алай биз башха заманда ёсгенбиз. Ол кезиуде вузну тауусхандан сора юйюр къурагъан тёре эди. Шёндю заман, адамла кеслери да тюрленнгендиле. Баям, жыл сан артыкъ магъаналы болмаз. Бек алгъа къыз бла жаш бир бирни ангыларгъа керекдиле.
- Миллет тёрелени сагъыннгансыз, сиз акъыл этгенден, шёндюгю заманда ала керекмидиле?
- Кавказ халкъла, таулула адетле, тёреле бла къарыулудула. Таматагъа сый-намыс бериу бизни халкъда эм ариу тёреледен бириди. Анам къайын атасына бла анасына ариу болгъаны, алагъа берген хурмет манга жашауумда юлгюдю. Шёндю тиширыу сабийин тёрге салып, эрин, аны жууукъларын жукъгъа тергемеген кезиуле бардыла. Ол кавказ халкълагъа келишмеген, тышындан келген тёреди. Биз да абадан боллукъбуз, сабийлерибиз намыслы болурларын сюе эсек, алагъа юлгю болургъа борчлубуз.
Мен акъыл этгенден, миллет адам ана тилин билирге, сабийлени анга юйретирге керекди. Мен тау тилни бек сюеме, сёлешеме, окъуйма, сагъыш да тауча этеме. Бу сюймекликни сабийлеге ётдюрюрге итинеме.
- Сабийни юйретгенде, не зат магъаналыды – эркинлик, чыгъармачылыкъ неда низамлыкъмы?
- Аталары къырал ишде кюрешгени, законлукъну сакълау бла байламлы болгъаны аны халине себеплик этмей къоймагъанды. Къаты, низамлыкъны излеген да олду. Мен а тынгыларгъа, сёлеширге, терслик этген эсе, аны ангылатыргъа кюрешеме. Урушуп, къычырып къойсанг, башына кирмей, терсликни къайтарыргъа боллукъду. Аны ючюн сёлешген, сылтауланы ангылагъан магъаналыды. Сабий атасына, анасына ышаныргъа, къыйын кезиуде биз анга тутхучлукъ этеригибизни сезерге керекди. Алай болмаса, оноучуну башха жерде излерикди.
- Шёндю къарап турсанг, сабийни атасы-анасы, устазы, нёгери да телефонду. Аны бла къазауатны хорлаяллыкъбызмы?
- Биз аны къытдыргъанбыз. Сабий угъай, аппала, ыннала да телефонсуз болалмайдыла. Техника жашауубузгъа терен сингнгенди, алай чекле салыргъа, телефон бла кюреширге жарагъан болжалла кийирирге онгубуз барды. Кичи класслада сабийге багъалы смартфон неге керекди? Сёлешип, школгъа жетгенин, дерсден чыкъгъанын билдирирча телефону болса, жетеди.
- Сабийлени араларында башхалыкъ барды, алай хар биринден аналыкъ сезимигиз тюрленнгенди деп ангылаймысыз?
- Бэлла, мен гитче болгъанда, манга къаты болгъанса, кёпню излегенсе, деучюдю. Хау, ол алайды. Биринчи сабий бла ата, ана болургъа юйренебиз, жууаплылыкъны артыкъ сезебиз. Заманны барысын да анга къоратабыз: кружокга, секциягъа жаздырып, кюрешип турабыз.
Бюгюн кюнден къарасам, сабийге эркинлик, чексиз сюймеклик берирге, къучакъларгъа керек болгъанын ангылайма. Уллу юйюрде насыпны баш жашырынлыгъы да ол болур – чексиз, сылтаусуз сюймеклик. Бизни тёреде сабийин эркелетирге жарамайды, айыпды. Бютюнда къайынланы аллында. Ол а таматалагъа этилген хурметни кёргюзтеди.
